Vermeerderen van de 'Living Stones' (Lithops): Een geduldklus
Lithops, oftewel 'living stones', zien eruit als kleine keitjes, maar het zijn levende planten. Ze groeien in de droge gebieden van Zuid-Afrika en zijn fascinerend om naar te kijken.
Het vermeerderen ervan is een heel ander verhaal dan een stekje van een Pothos.
Je kunt ze namelijk niet zomaar even afknippen en in water zetten. Het is een traag proces, een echte test van je geduld. Maar het resultaat? Een bakje vol mini-keitjes die je zelf hebt gekweekt.
Dat is toch wel het allermooiste wat er is. Waarom zou je je hieraan wagen?
Omdat zaailingen vaak sterker zijn dan volwassen planten die je koopt. Ze zijn al aangepast aan jouw specifieke omstandigheden in huis. Bovendien is het een geweldige manier om je collectie uit te breiden zonder veel geld uit te geven. Een volwassen Lithops kan makkelijk €8 tot €15 kosten.
Zaadjes daarentegen kosten maar een paar cent per stuk. Voor een tientje kun je een heleboel nieuwe plantjes kweken.
De basis: wat zijn Lithops eigenlijk?
Lithops behoren tot de vetplanten. Ze hebben twee dikke, vleesachtige bladeren die tegen elkaar aan groeien.
Tussen die bladeren komt één enkele bloem tevoorschijn. De bladeren fungeren als wateropslag, net als een kleine camelbag. In de natuur groeien ze tussen stenen, waardoor ze perfect gecamoufleerd zijn.
Ze verliezen hun bladeren elk jaar opnieuw, net als een soort van kleine boom.
Dat oude blad droogt in en vormt een beschermend laagje voor de nieuwe bladeren eronder. De groeicyclus van een Lithops is cruciaal om te begrijpen voor vermeerdering. In de lente en zomer groeien ze en nemen ze water op.
In de herfst en winter rusten ze en bereiden ze zich voor op de bloei. Zaadjes kiemen het beste in het voorjaar, wanneer de dagen lengen.
Je kunt ze dus niet zomaar het hele jaar door zaaien. Het is belangrijk om het ritme van de natuur te volgen, ook binnenshuis.
Vermeerderen via zaad: de geduldigste weg
Zaaien is de meest betrouwbare manier om Lithops te vermeerderen. Je kunt zaadjes kopen bij gespecialiseerde webshops zoals Succulent Store of Cactus Plaza.
Een zakje met 50 zaden kost ongeveer €4 tot €6. Kies voor bekende soorten als Lithops optica of Lithops aucampiae, die zijn wat beginnersvriendelijker. Zaadjes zijn heel fijn, bijna als stof.
Zorg dat je vers zaad koopt. Oud zaad kiemt minder goed. Vraag de verkoper altijd naar de oogstdatum.
Je moet ze voorzichtig behandelen. Je hebt een ondiepe schaal nodig, een pot van ongeveer 6 cm doorsnee is ideaal.
Gebruik een speciale cactus- en vetplantengrond, bijvoorbeeld van Ecostyle of Pokon. Meng er wat fijn grind of perliet doorheen (ongeveer 30%) voor extra drainage. De grond moet luchtig zijn, want Lithops wortelen niet in dichte, natte aarde. Vul de schaal met het grondmengsel en maak het licht vochtig.
Niet drijfnat, maar klam. Strooi de zaadjes voorzichtig over de grond.
Druk ze niet aan, want ze hebben licht nodig om te kiemen. Bedek de schaal met een transparant deksel of plastic folie. Dit zorgt voor een broeikaseffect.
Zet de schaal op een warme plek, bijvoorbeeld op een verwarming of onder een groeilamp.
De temperatuur moet rond de 20-25°C zijn. Binnen een week of drie tot zes zie je de eerste groene puntjes verschijnen. Het is magisch om te zien.
Verzorging van de zaailingen: de eerste maanden
De eerste paar maanden zijn de zaailingen extreem kwetsbaar. Ze zijn maar een paar millimeter groot.
Het is belangrijk om ze niet te overwateren. Gebruik een plantenspuit om de bovenste laag van de grond licht vochtig te houden.
Geen gieter, dat spoelt de zaadjes weg. Laat het deksel van de schaal zodra de eerste kiemblaadjes verschijnen. Zorg voor veel licht, maar geen directe brandende zon.
Na ongeveer drie maanden zijn de zaailingen ongeveer 1 cm groot. Ze hebben nu hun tweede paar bladeren gevormd.
Dit is het moment om ze te verpotten. Gebruik kleine potjes van 5 cm doorsnee. Vul ze met dezelfde cactusgrond als hiervoor. Maak een klein gat met een satéprikker en zet de zaailing er voorzichtig in.
Druk de grond licht aan. Geef na het verpotten pas water als de grond weer droog is.
De groei gaat heel langzaam. Een Lithops-zaailing doet er soms wel twee jaar over om een volwassen grootte van 2-3 cm te bereiken. Tussen het verpotten door mag je ze af en toe een beetje water geven, maar nooit te veel.
In de winter laten ze het water beter links liggen. Ze zijn dan in rust.
Te veel water in de winter leidt tot wortelrot. Dat is de grootste valkuil bij het kweken van zaailingen.
Vermeerderen door delen: voor de snellere resultaten
Heb je al een volwassen plant gekocht? Dan kun je die soms delen. Een volwassen Lithops vormt vaak meerdere koppen na verloop van tijd. Dit heet clustering, wat ook bij andere soorten voorkomt, zoals bij Euphorbia obesa vermeerderen.
Je kunt een cluster voorzichtig uit de pot halen en de individuele planten van elkaar scheiden.
Dit werkt het beste in het voorjaar, net voordat de groei begint. Een cluster van drie koppen kun je vaak scheiden in drie losse planten.
Deze methode is sneller dan zaaien, maar je hebt wel een geschikte moederplant nodig. Een enkele Lithops kun je niet delen. Je moet een plant hebben die al meerdere koppen heeft gevormd, vergelijkbaar met hoe je succulenten zoals de Huislook vermeerderen kunt.
De prijs voor een dergelijk cluster ligt hoger, vaak tussen de €15 en €25.
Je kunt ze vinden bij kwekersijen of op beurzen. Bij het scheiden moet je voorzichtig te werk gaan. Gebruik een scherp, schoon mesje. Snijd de wortels tussen de individuele planten door.
Zorg dat elke losse plant nog een stukje wortel meekrijgt. Wil je Sansevieria cylindrica stekken? Laat de gescheiden planten dan een week of twee drogen op een beschaduwde plek.
De wonden moeten dichtdrogen voordat ze in de grond kunnen. Dit voorkomt infecties en rot.
Daarna pot je ze in kleine potjes, net als bij de zaailingen. Na het verpotten even geen water geven. Wacht minstens een week.
De planten moeten eerst nieuwe wortels vormen. Na een week kun je ze voorzichtig water geven. Gebruik een spuitfles of een pipetje.
Richt je op de rand van de pot, niet direct op de plant.
De wortels zitten aan de buitenkant. Na een maand zijn ze meestal goed aangeslagen.
Praktische tips voor succes
Om teleurstelling te voorkomen, volgen hier nog een paar concrete tips. Ten eerste: wees niet bang voor mislukkingen.
Zaailingen gaan soms dood zonder duidelijke reden. Dat hoort erbij. Zaai daarom altijd wat meer zaadjes dan je nodig hebt.
Een zakje van 50 zaden geeft je genoeg marge voor uitval. Gebruik de juiste materialen. Een goede cactusgrond is essentieel. Wij fanatieke plantenliefhebbers gebruiken vaak een mix van Bonsai potgrond en lava grit.
Dat zorgt voor de perfecte drainage. Je kunt dit kopen bij tuincentra of online.
Een pot met een gat in de bodem is een must. Geen gat? Dan geen Lithops. Hou een schema bij. Noteer wanneer je zaait, wanneer je water geeft en wanneer je verpot.
Dit helpt je om het ritme te leren kennen. Een schriftje of een notitie op je telefoon werkt prima.
Zo zie je snel wat wel en niet werkt voor jouw planten.
Het is een hobby die aandacht vraagt, maar die heel belonend is. Voorkom koude tocht. Lithops houden van warmte en stabiliteit.
Zet ze niet op een koude vensterbank in de winter. Ze groeien het beste bij een temperatuur boven de 15°C.
In de zomer kunnen ze buiten in de schaduw staan, maar bescherm ze tegen slakken.
Slakken vinden jonge Lithops net zo lekker als sla. Een slakkenkorrel of een koperdraadje om de pot kan helpen.
Geniet van het proces. Het vermeerderen van Lithops is een marathon, geen sprint. Het duurt maanden voordat je resultaat ziet. Maar elke kleine groene plant die opkomt, is een overwinning.
Zet ze op een plek waar je ze vaak ziet, zoals op je bureau of in de vensterbank.
Zo word je elke dag herinnerd aan je eigen kleine stenenbos.