Sempervivum (Huislook) vermeerderen: De overlevingskunstenaar
Je hebt een vetplant die eruitziet alsof hij het universum in miniaturetje bij elkaar heeft gepropt.
Die bolvormige rozet van bladeren, dat groen of paars of rood... het is gewoon kunst. En dan gebeurt het: er groeit een mini-versie uit de zijkant, een 'babystek'. Of misschien heb je een lange, kale steel met een bloem erop. Je kijkt ernaar en denkt: "Moet ik hier nu iets mee?
Kan ik hier een nieuwe plant van maken?" Het antwoord is een volmondig JA. Sempervivum, oftewel Huislook, is een overlevingskunstenaar.
Ze zijn gemaakt om zich voort te planten. Ze zijn sterker dan de gemiddelde kamerplant en ze belonen je moeite met tientallen nieuwe plantjes.
Dit is de ultieme gids om ze te vermenigvuldigen, zonder dat je een groene vinger nodig hebt.
Waarom je Sempervivum wilt vermeerderen
Stel je voor: je koopt een mooie Sempervivum 'Red Rubin' in de tuincentrum voor een euro of vijf. Hij staat prachtig op je vensterbank.
Een paar maanden later heeft hij een baby gemaakt. Als je die baby ervanaf haalt en in een apart potje stopt, heb je gratis een nieuwe plant. Dat is het eerste voordeel: kosten besparen.
Je hoeft nooit meer een nieuw plantje te kopen als je er al een hebt.
Een tweede reden is de plant zelf. Sempervivum groeien in een 'moeder-rozet'. Na de bloei sterft deze moederplant af. Dat is hun cyclus.
Maar voordat ze sterft, heeft ze al tientallen dochters geproduceerd. Als je die dochters niet verpot, worden ze te groot en gaat de hele pol dood.
Door ze op tijd te scheiden, red je de familie. En tot slot: het gewoon doen. Het is verslavend om te zien dat een stukje plant uitgroeit tot een volwaardig exemplaar.
Het geeft een voldoening die je niet krijgt van een kant-en-klare plant.
Je wordt mede-schepper van je eigen groene jungle. Of het nu gaat om je moestuin of je vensterbank, vermeerderen is de sleutel naar een volle bezetting.
De kern van de zaak: stekken van dochters
De makkelijkste en meest voorkomende manier is het verwijderen van de 'babystekken'. Dit zijn de kleine rozetjes die aan de zijkant van de moederplant groeien. Ze zitten vast via een dunne stengel.
Je kunt ze met je vingers vaak al losmaken, maar soms heb je een scherp mesje nodig.
Zorg dat het scherp is om te voorkomen dat je de moederplant of de baby plet. Wanneer pak je ze aan?
Je wilt eigenlijk dat de baby al een beetje wortels heeft. Soms zie je al kleine witte puntjes aan de onderkant zitten. Dat is ideaal. Maar Sempervivum is zo sterk dat een baby die nog geen wortels heeft, vaak ook makkelijk aanslaat.
De moederplant zorgt voor de overdracht van kracht tot hij het zelf moet doen.
Haal de baby los door hem voorzichtig los te trekken of de verbinding door te snijden. Als je de baby hebt, moet je het wondje laten drogen. Dit noemt men 'callus' vormen. Leg de stek een dag of twee op een droge plek, uit de zon.
Het oppervlak droogt dicht en rot niet zodra je hem in de grond zet. Als het droog aanvoelt, is hij klaar voor de volgende stap.
Dit is essentieel voor het overleven van de stek. Neem nu een klein potje.
Gebruik geen grote emmer grond. Een potje van 6 of 9 cm diameter is perfect. Vul deze met een speciale cactus- of vetplantengrond, of ga zelf aan de slag en kweek je eigen mini-woestijn uit zaad.
De grond van 'EcoStyle' of 'Pokon' is prima, maar meng er wat perliet of vulkanisch grit doorheen (ongeveer 1 op 3). Dit zorgt voor extreme drainage. Sempervivum haat natte voeten.
Zet de stek in het midden, druk zachtjes aan en geef de eerste week bijna geen water.
Alleen als de grond kurkdroog is, een klein beetje.
De ultieme test: vermeerderen via bladstekken
Dit is de 'hardcore' modus van het vermeerderen. Je neemt een gezond blad van de Sempervivum en probeert daar, net als bij het vermeerderen van Lithops, een hele nieuwe plant uit te kweken.
Het werkt niet bij alle soorten even goed, maar bij de klassieke Huislook (Sempervivum tectorum) is het een leuke uitdaging. Je breekt het blad voorzichtig af. Draai eraan, trek niet te hard.
Je wilt het blad heel houden, incluselijk de 'voet' waar het aan de stam zat. Net als bij de babystekken moet het blad drogen.
Leg het op een stukje keukenpapier op een schaduwplek. Na een week of twee, soms drie, begint er iets magisch te gebeuren.
Aan de onderkant, waar het blad ooit zat, ontstaan er kleine worteltjes en een mini-rozetje. Dit proces vereist geduld. Het is niet snel, maar het werkt. Zodra het rozetje en de wortels een centimeter groot zijn, mag het in een potje.
Behandel het nu als een volwassen stek. Wil je ook Aloë Vera pups verwijderen? Let op: het oude blad zal afsterven. Dat is normaal.
De nieuwe plant leeft van de energie die het uit het oude blad haalt. Geef het de tijd. Soms mislukt het en verdort het blad.
Dan probeer je het gewoon opnieuw met een ander blad. Het kost je niets, behalve een beetje tijd.
De bloemstengel: de ultieme giveaway
Als je Sempervivum gaat bloeien, is dat een prachtig schouwspel. De plant schiet een hoge steel omhoog met sterrenachtige bloemen.
Maar dit is ook de waarschuwing: de moederplant gaat nu dood. Echter, de plant heeft zijn best gedaan om te overleven via de zijknoppen. Soms, heel soms, kun je ook de bloemstengel zelf gebruiken. Je kunt de lange steel eraf knippen.
Snijd hem in stukken van ongeveer 5 tot 10 cm. Zorg dat er in elke knop (het stukje waar een blad of bloem had kunnen zitten) leven zit.
Je kunt deze stengelstekken in de grond stoppen, horizontaal of verticaal. Ze zullen vaak wortelen en mini-rozetjes vormen.
Dit is de moeilijkste methode, maar wel de manier om nog wat extra's uit de stervende plant te halen voordat hij helemaal weg is.
Soorten, maten en wat kost het?
Het leuke aan Sempervivum is dat ze spotgoedkoop zijn. Je betaalt in de tuincentrum of bij webshops als 'Plantje.nl' of 'Bol.com' vaak tussen de €2,50 en €5,- voor een kleine pot.
Ze groeien zo snel dat je die investering dubbel en dwars terugverdient. Er zijn echter honderden soorten, en die variëren in prijs. De gewone Huislook (Sempervivum tectorum) is de goedkoopste en de sterkste.
Die vind je vaak voor €2,50. Voor de 'bijzondere' soorten zoals Sempervivum 'Cobweb' (met spinnenwebachtige haartjes) of de dieprode 'Red Rubin' betaal je iets meer, rond de €4,- tot €6,- per stuk.
Online (via webshops als 'Groenopjebord' of 'Stekjeswijzer') koop je vaak losse stekken of moederplanten. Let wel op de maat: een stek van 2 cm doet er langer over om uit te groeien tot een volwaardige plant dan een stek van 5 cm. Wat je verder nodig hebt: potten. Koop geen dure.
De plastic kweekpotjes van 6 cm diameter zijn vaak te koop in zakken van 10 stuks voor €3,-. Grond: een zak cactusgrond van 5 liter (merk 'Dcm' of 'Pokon') kost ongeveer €6,-. Als je een beetje slim bent, ben je voor €10,- tot €15,- klaar om een flinke collectie te starten.
"Sempervivum zijn de hamsters van de plantenwereld. Ze verstoppen energie in hun bladeren en overleven alles."
Praktische tips voor de beginner
Hier zijn een paar simpele regels die je in je achterhoofd moet houden. Ze zijn goud waard.
Als je deze stappen volgt, ben je binnen de kortste keren de trotse eigenaar van een leger aan Huislook. Ze zijn de perfecte plant voor mensen die denken dat ze geen groene vingers hebben. Ze groeien bijna uit zichzelf.
- Wacht met water: De grootste fout die mensen maken is te veel water geven. Een pas gestekte Sempervivum wil geen natte voeten. Laat de grond kurkdroog worden voordat je water geeft.
- Zonlicht: Ze houden van de zon. Zet ze op het zuiden of westen. Binnen op een vensterbank is prima, maar buiten in de volle zon doen ze het nog beter.
- Geen mest: Geen mest de eerste maanden. De stek is nog zwak. Mest veroorzaakt snelle groei die de wortels niet aankunnen. Wacht tot het plantje volwassen is.
- Ruimte: Geef ze ruimte. Zet een stek niet in een te klein potje, maar ook niet in een te grote. Een potje van 6 cm is veiliger dan een pot van 20 cm.
Dus pak die stek, snijd hem los en plant hem in de grond.
De natuur doet de rest.