Luis op je buitenstekken: Natuurlijke bestrijdingsmiddelen
Je staat buiten, je handen in de aarde van een vers gestekte plant, en je ziet ze: kleine, peervormige beestjes die zich vastklampen aan de jonge scheuten. Bladluizen.
Ze zijn vervelend, snel vermenigvuldigend en kunnen je zorgvuldig opgekweekte stekken in een mum van tijd verzwakken. Gelukkig hoef je niet meteen naar zware chemicaliën te grijpen.
Er bestaan tal van natuurlijke manieren om ze te bestrijden, zonder je planten of het milieu te beschadigen. In deze gids ontdek je hoe je op een veilige en effectieve manier luizen op je buitenstekken te lijf gaat.
Hoe zien bladluizen eruit?
Bladluizen zijn kleine, peervormige insecten van ongeveer 2 tot 5 millimeter groot. Ze kunnen groen, zwart, bruin of zelfs geel zijn, afhankelijk van de soort en het seizoen.
Witte bladluizen of vervellingshuidjes van bladluis?
Hun lichaam is zacht en ze hebben twee antennes die naar voren wijzen. Je vindt ze meestal op de jonge, sappige delen van de plant, zoals nieuwe bladeren, knoppen en stengels. Als je witte, schilferige plekken op je planten ziet, is het verleidelijk om te denken dat je met witte luizen te maken hebt.
Gevleugelde en ongevleugelde bladluizen
Vaak zijn dit echter de vervellingshuidjes van de bladluis. Bladluizen vervellen vier keer tijdens hun leven, en die oude huidjes blijven achter op de plant.
Ze zien er wit en leeg uit en zitten vaak op de steeltjes of groeipunten. Echte bladluizen zijn altijd actief en bewegen lichtjes als je ze aanraakt. Bladluizen komen in twee hoofdvormen voor: ongevleugeld en gevleugeld.
Bladluizen zuigen plantensappen
De ongevleugelde luizen blijven meestal op dezelfde plant en vermenigvuldigen zich snel. De gevleugelde luizen ontstaan wanneer de plant overbevolkt raakt en vliegen naar nieuwe gastheren.
Ze zijn vaak iets groter en hebben duidelijke vleugels. Beide soorten kunnen schade aanrichten, maar de gevleugelde luizen verspreiden zich sneller.
Bladluizen produceren honingdauw
Bladluizen voeden zich met het sap van je planten. Ze prikken met hun zuigende monddeel in de bladnerf of stengel en zuigen het voedzame sap weg. Hierdoor verzwakt de plant, worden bladeren slap en kunnen ze geel of misvormd worden. Bij jonge stekken kan dit de groei ernstig belemmeren of de plant zelfs doden.
Terwijl ze zich voeden, scheiden bladluizen een kleverige, zoete substantie af: honingdauw. Dit is eigenlijk een afvalproduct van hun spijsvertering.
Roetdauwschimmel als gevolg van honingdauw
Honingdauw trekt andere insecten aan, zoals mieren, die de luizen beschermen tegen natuurlijke vijanden. Het zorgt ook voor een plakkerig laagje op je planten, wat er niet alleen ontsierend uitziet, maar ook schimmelgroei kan bevorderen. Roetdauwschimmel is een zwarte, poederachtige schimmel die groeit op de honingdauw van bladluizen.
Het belemmert het blad en vermindert de fotosynthese, waardoor de plant nog verder verzwakt. Roetdauw is meestal geen direct gevaar voor de plant, maar het is een teken van een luizenplaag en zorgt voor extra stress. Gelukkig verdwijnt de schimmel vanzelf als de luizen zijn bestreden.
CHRYSOPA │ Larven van gaasvlieg tegen bladluis
Een van de meest effectieve natuurlijke vijanden van bladluizen is de larve van de gaasvlieg, ook wel chrysopa-larve genoemd. Deze kleine roofinsecten zijn dol op bladluizen en eten er wel 50 per dag.
Je kunt ze kopen bij tuincentra of online, vaak in verpakkingen van 100 tot 500 larven, voor ongeveer €10 tot €25 per verpakking.
Bladluis bestrijden met larven van gaasvlieg
De larven worden direct op de plant uitgezet en gaan meteen op jacht. De larven van de gaasvlieg zijn klein en onopvallend, maar ze zijn zeer effectief. Je strooit ze eenvoudig over de aangetaste planten uit.
Ze kruipen door de bladeren en stengels en zuigen de bladluizen leeg. Ze werken vooral goed op stekken en jonge planten omdat ze zich makkelijk verplaatsen. Merk je dat je stekje geen nieuw blad krijgt? Gebruik ze bij temperaturen boven de 15 graden voor het beste resultaat.
Andere middelen tegen luizen op planten
Naast natuurlijke vijanden zijn er verschillende huismiddelen die je kunt gebruiken om bladluizen te bestrijden.
Bladluis bestrijden met spiritus
Deze zijn vaak goedkoop, makkelijk te maken en veilig voor je planten. Ze werken vooral goed bij lichte aantastingen en als preventie. Een mengsel van spiritus, groene zeep en water kan bladluizen effectief bestrijden.
Meng 1 deel groene zeep, 1 deel regenwater en maximaal 1 deel spiritus. Spray dit mengsel voorzichtig op de aangetaste planten, maar vermijd de zon om verbranding te voorkomen.
Bladluis bestrijden met afwasmiddel of groene zeep
De spiritus doodt de luizen, de zeep verzacht hun huid. Test altijd eerst op een klein blad om te zien of de plant niet gevoelig is.
Een milde oplossing van afwasmiddel of groene zeep is een klassieker tegen bladluizen. Los 1 eetlepel groene zeep op in 1 liter lauw water. Spray het mengsel over de plant, vooral op de onderkant van de bladeren waar de luizen zich ophouden. De zeep verstopt de ademhaling van de luizen, waardoor ze sterven. Gebruik dit niet te vaak, want het kan ook nuttige insecten aantasten.
Praktische tips voor natuurlijke luizenbestrijding
Voorkomen is beter dan genezen, en met een paar slimme maatregelen houd je de luizen op afstand. Zorg voor een gezonde, biodiverse tuin waar natuurlijke vijanden zich thuis voelen.
Plant bloemen zoals lavendel, dille en goudsbloemen om lieveheersbeestjes en gaasvliegen aan te trekken. Vermijd overbemesting, want te veel stikstof maakt planten extra aantrekkelijk voor luizen. Gebruik regenwater voor je spraymengsels.
Het is zachter voor de planten en bespaart kraanwater. Let bij bruine randen aan de bladeren van jonge plantjes goed op de luchtvochtigheid. Druk vliegende bladluizen plat met je vingers zodra ze landen, voordat ze zich kunnen vestigen.
Controleer je stekken regelmatig, vooral de jonge scheuten, en verwijder aangetaste bladeren direct. Voorkom trips op je stekjes en houd je buitenstekken gezond en luizenvrij, zonder chemische middelen.