Sneeuwbal (Viburnum) vermeerderen: Afleggen van de onderste takken
Stel je voor: je hebt een prachtige sneeuwbal in de tuin die het geweldig doet.
Waarom zou je daar niet gratis extra planten van maken? Afleggen is de makkelijkste en zekerste manier om je Viburnum te vermeerderen. Je buigt gewoon een tak naar de grond, houdt hem daar vast en voor je het weet heb je een nieuwe, volwaardige struik. Geen dure planten uit het tuincentrum nodig, gewoon je eigen tuin uitbreiden. Dit is tuinieren op zijn best: simpel, effectief en heel bevredigend.
Wat is afleggen precies?
Afleggen is een vorm van stekken, maar dan makkelijker. Je laat de tak namelijk nog een tijdje verbonden met de moederplant.
Je buigt een lage, soepele tak van je Viburnum naar de grond en graaft een stukje ervan in. De tak blijft voeding krijgen van de moederplant, terwijl hij op de ingegraven plek nieuwe wortels maakt. Na een half jaar tot een jaar knip je de nieuwe plant los en sta je er met een volledig nieuwe struik.
Deze methode werkt perfect bij sneeuwballen omdat ze snel wortel schieten. Je hebt geen speciale stekpoeders of kweekkassen nodig.
Het is een trucje dat al eeuwenoud is en nog steeds het beste werkt voor deze plantensoort. Je bent minder afhankelijk van het weer en de overlevingskans is bijna 100%. Waarom kiezen voor afleggen? Omdat je direct een grotere plant krijgt dan met een stekje in water.
Een ingegraven tak maakt meteen een heel wortelstelsel, niet alleen een paar dunne haartjes. Als je hem losknipt, is je nieuwe plant al sterk genoeg om direct de grond in te gaan zonder te verpieteren.
Wanneer en hoe pak je het aan?
De beste tijd om te beginnen is in het voorjaar, mei of juni. De plant zit vol groei-energie en de grond is warm genoeg.
Kies een tak die laag bij de grond hangt en nog jong en buigzaam is. Oude, houtige takken zijn te stug en breken snel. Je hebt maar een simpele schep, wat touw en eventueel een steen nodig.
Zo ga je te werk: graaf een ondiep gat van ongeveer 10 centimeter diep bij de moederplant.
Buig de onderste tak voorzichtig naar het gat toe. Maak een kleine insnijding aan de onderkant van de tak, net onder een knop. Dit stimuleert de wortelvorming.
Leg de tak in het gat en zorg dat de insnijding goed contact maakt met de vochtige grond. Druk de tak vast met een haarspeldboog van dik ijzerdraad of een stevige tak.
Je kunt ook een kleine steen op de tak leggen om hem op zijn plek te houden.
Vul het gat verder aan met aarde en druk het goed aan. Geef direct een flinke scheut water, zodat de grond goed vochtig is. Vanaf nu hoef je alleen nog maar af en toe water te geven als het droog is. Laat de tak zitten tot het volgende voorjaar.
De moederplant blijft de tak voeden, dus je hoeft je geen zorgen te maken over uitdroging. In de tussentijd groeit er vanuit de insnijding een nieuw wortelstelsel. Je ziet er niets van boven de grond, maar het gebeurt wel.
De juiste Viburnum-soorten voor afleggen
Niet alle sneeuwballen zijn even geschikt, maar de meeste doen het prima. De Viburnum opulus, de gewone sneeuwbal, is een sterke klassieker.
Deze groeit snel en wortelt makkelijk. Een struik kost in het tuincentrum ongeveer €15 tot €25.
Je kunt er makkelijk drie tot vijf nieuwe planten per jaar van afleggen. De Viburnum bodnantense ‘Dawn’ is een winterbloeier met roze bloemen. Deze is iets gevoeliger voor vorst, maar afleggen werkt ook hier goed.
De plant is iets duurder, rond de €20 tot €30. Omdat deze struik compacter groeit, kies je best voor een langer stuk tak om af te leggen, zodat je een volwaardige nieuwe struik krijgt.
De Viburnum carlesii is een kleinere soort met heerlijk geurende bloemen. Deze is populair in kleine tuinen en kost tussen de €18 en €28. Omdat deze struik langzamer groeit, moet je misschien een jaar langer wachten tot de afgelegde tak goed is geworteld. Het resultaat is wel een compacte, sierlijke plant.
Let op bij de Viburnum plicatum, de Japans sneeuwbal. Deze heeft een horizontale groeiwijze en is iets lastiger laag bij de grond te buigen.
Kies voor een jonge, flexibele tak. De prijs ligt rond de €25 tot €35. Afleggen werkt, maar je hebt meer geduld nodig. Een stevige ondergrond van losse aarde helpt om de tak soepel te buigen zonder te breken.
Verzorging na het afleggen
De eerste weken is het belangrijk dat de grond vochtig blijft. Geef bij aanhoudende droogte elke week een flinke scheut water.
In de herfst kun je wat blad rond de ingegraven tak leggen als isolatie. Dit beschermt tegen plotselinge vorst. De moederplant doet het werk, maar jij zorgt voor de juiste omstandigheden. Wil je ook eens tijm vermeerderen door de plant te scheuren?
Na ongeveer negen maanden, in het volgende voorjaar, kun je de tak losknippen.
Gebruik een scherpe snoeischaar en knip de tak vlak achter de nieuwe wortels door. Til de nieuwe plant voorzichtig op. Je zult zien dat er een stevig wortelklontje aan zit.
Zet hem direct op de plek waar je hem wilt hebben, of in een pot met goede tuingrond. Als je de plant in een pot zet, kies dan voor een maat die past bij de wortels.
Een pot van 15 tot 20 centimeter is vaak genoeg. Vul aan met potgrond en geef water, net zoals je zou doen bij het passiebloem vermeerderen via stengelstekken.
Zet de pot op een beschutte plek in de tuin, uit de felle zon. Na een maand kun je hem verplaatsen naar de definitieve plek. Let op dat je de moederplant niet te veel belast. Afleggen kost energie. Snoei de moederplant in het voorjaar licht terug om de groei te stimuleren.
Geef in het groeiseizoen wat organische mest, zoals koemestkorrels van €5 per zak. Zo blijft de moederplant gezond en kun je elk jaar opnieuw afleggen.
Veelgemaakte fouten en slimme tips
Een veelvoorkomende fout is te diep ingraven. De tak moet licht contact maken met de grond, maar niet onder een dikke laag aarde verdwijnen.
Anders kan de schors gaan rotten. Houd het gat ondiep, maximaal 10 centimeter. Druk de aarde stevig aan, maar niet te hard.
Een andere fout is het kiezen van een te oude tak. Jonge, groene scheuten zijn het beste.
Oud hout is te stug en maakt minder snel wortels. Kies voor takken die in het vorige jaar zijn gegroeid. Die zijn nog soepel genoeg om te buigen zonder te breken. Gebruik geen plastic zakken om de tak vast te zetten.
Dat kan schimmel veroorzaken. Kies voor ijzerdraad of een houten pin.
Een simpele spijker van 10 centimeter lang, gebogen tot een U-vorm, werkt perfect. Deze kost bijna niets en hergebruik je elk jaar. Plan je aflegwerk op een regenachtige dag.
De grond is dan makkelijker te bewerken en de tak droogt niet uit.
Als het lang droog is, dek de ingegraven plek af met een stuk jute of oud tuinvlies. Dit houdt het vocht vast en beschermt tegen zon. Heb je meerdere planten nodig?
Leg dan meerdere takken van dezelfde struik af. Je kunt er zo vijf tot tien nieuwe planten van maken zonder de moederplant uit te putten.
Verkoop ze daarna aan vrienden of buren voor een paar euro per stuk. Zo verdien je je tuinonderhoud terug, zeker als je ook je vlinderstruik leert snoeien en stekken.