Microgramma varen stekken: De epifytische varen vermeerderen
Je Microgramma-varen in de keuken ziet eruit als een sierlijke waterval van groen, maar nu wil je meer van die prachtige epifytische schoonheid.
Die luchtwortels en smalle varenbladeren groeien van nature op andere planten, niet in de grond, en dat maakt stekken net even anders dan bij een doorsnee kamerplant. Ik leg je precies hoe je die sierlijke varen vermeerdert zonder dat het ingewikkeld wordt.
Wat is een Microgramma-varen en waarom stekken?
Een Microgramma-varen is een epifyt, een plant die in de natuur op boomstammen leeft. Thuis doe je dat na met een ruwe stam of een stuk boomschors in plaats van aarde.
De bladeren (frondes) groeien horizontaal en kunnen wel 30 tot 60 centimeter lang worden, afhankelijk van de soort en de lichtstand.
Stekken is hier belangrijk omdat je zo je volwassen plant in stand houdt en nieuwe, compacte exemplaren krijgt. Je verdeelt een groeiende kluit, en elke deling hervat sneller de groei dan een jonge plant uit zaad. Bovendien blijft de plant langer vitaal en houd je de groei in de breedte beheersbaar.
Microgramma soorten als Microgramma heterophylla en Microgramma percussa-crispata zijn populair bij verzamelaars. Ze zijn relatief sterk, groeien traag maar gestaag, en passen perfect in een terrarium of op een stam in de huiskamer.
Benodigdheden en materiaal: wat je in huis haalt
Je hebt niet veel nodig, maar de juiste spullen maken het makkelijker.
- Een ruwe stam of boomschors, circa 20–40 cm lang (€8–€15)
- Hydrokorrels of lava split, 2–4 mm (€3–€6 per kg)
- Sphagnum-mos, medium kwaliteit (€4–€7 per zak)
- Spaghnum touw of katoendraad (€3–€5)
- Scherpe snoeischaar of een craftmes (scherp is belangrijk)
- Optioneel: hydrogel of rooting gel (€5–€9)
Bij een tuincentrum of online (denk aan Intratuin, Plantenlab of een gespecialiseerde webshop) vind je: Gebruik geen reguliere potgrond. Microgramma’s wortelen op een substraat van schors en mos, niet in zware grond. Een pot met drainage is alleen nodig als je de stam horizontaal plaatst en water langer vasthoudt.
Stappenplan: Microgramma stekken in 5 heldere stappen
Stap 1: Kies de juiste moederplant
Pak een volwassen plant met gezonde frondes en duidelijke luchtwortels. Zoek een plek waar de plant al goed groeit: helder indirect licht, geen felle middagzon. Een plant die al 6–12 maanden stabiel staat, deelt makkelijker.
Check of de kluit stevig is. Bij losse wortels op schors kun je een stuk losmaken zonder de plant te beschadigen.
Stap 2: Maak de deling
Microgramma’s zijn robuust, maar wees voorzichtig met de fijne luchtwortels. Verdeel de plant in stukken van minimaal 2–3 frondes met wortels erbij.
Gebruik een scherp mes of schaar en snijd voorzichtig tussen de knopen. Druk niet te hard; de wortels zijn broos. Behandel de snijranden eventueel met een beetje rooting gel.
Stap 3: Bevestig op schors of stam
Dat vermindert uitdrogen en geeft de wortels een zetje. Doe dit alleen bij verse snedes, niet bij oudere wonden.
Maak een basis van sphagnum-mos op de schors. Leg het mos losjes neer en druk zacht aan. Leg de deling erop en wikkel het geheel losjes in met spaghnum touw of katoendraad. De wortels moeten contact maken met het vochtige mos.
Stap 4: Luchtvochtigheid en licht
Plaats de stam rechtop of horizontaal, afhankelijk van je ruimte. Een horizontale stam geeft een mooie cascade; een rechtopstaande stam bespaart ruimte.
Zorg dat de bladeren vrij hangen en niet worden afgekneld. Microgramma’s houden van 70–85% luchtvochtigheid.
Gebruik een luchtbevochtiger of zet de stam in een terrarium. Buiten een terrarium kun je een glazen stolp of een grote doorzichtige doos gebruiken. Zet de plant op helder indirect licht, 150–300 fc (footcandles).
Stap 5: Water geven en verzorgen
Een plek bij een oost- of westraam is ideaal. Vermijd felle middagzon; die verbrandt de frondes snel. Houd het sphagnum-mos vochtig, niet drijfnat.
Besproei dagelijks licht met een sprayfles (€3–€5) of geef wekelijks een bad van 5–10 minuten door de stam onder te dompelen.
Laat daarna goed uitlekken. Geef een lichte voeding na 4–6 weken.
Gebruik een verdunde orchideeënmest (1/4 dosis) of een varen-specifieke meststof. Microgramma’s zijn traag, dus te veel mest verbrandt de wortels.
Verschillende soorten en prijzen: welke kies je?
Microgramma heterophylla is de klassieke soort met smalle, lichtglooiende bladeren. Deze is vaak verkrijgbaar als stek op boomschors, circa €12–€20 voor een stek van 20–30 cm.
Groeit stabiel en is geschikt voor beginners. Microgramma percussa-crispata heeft een licht golvende bladrand en een iets compacter uiterlijk. Verwacht prijzen rond €15–€25 voor een stek van 25–35 cm. Zoek je na deze makkelijke soorten een uitdaging voor de gevorderde plantenliefhebber?
Deze soort doet het goed in terraria en op stammen met hogere luchtvochtigheid.
Microgramma repens is kleiner en kruipend, ideaal voor kleine stammen of terrariums. Prijzen liggen vaak tussen €10–€18 voor een stek van 15–25 cm. Kies deze als je beperkte ruimte hebt of een verticale opstelling wilt. Wil je ook zeldzame Philodendron soorten stekken? Let dan goed op het minimaliseren van risico's. Prijzen variëren per aanbieder en formaat.
Bij gespecialiseerde shops (bijv. Plantenlab, Intratuin, of een varenspecialist) betaal je vaak iets meer voor grotere stekken, maar die groeien sneller aan. Een complete set met stam, mos en touw kost vaak €25–€40, afhankelijk van de grootte.
Praktische tips voor succes en veelvoorkomende problemen
Te veel water is de grootste valkuil. Microgramma’s zijn epifyten en kunnen wortelrot krijgen als het mos te lang doorweekt blijft.
Laat de stam altijd even uitlekken na een waterbad. Te weinig luchtvochtigheid geeft bruine bladpunten.
Een luchtbevochtiger (€25–€50) of een terrariumset (€30–€70) helpt enorm. Een simpele glazen stolp van een kringloopwinkel werkt ook prima. Gebruik geen zware potgrond. Microgramma’s groeien op schors en mos.
Wil je toch in een pot? Kies een losse, luchtige mix van schorskorrels, perlite en sphagnum-mos, en zorg voor drainage.
Let op plaagdieren. Schildluizen en spint komen soms voor op varens. Controleer regelmatig en verwijder met een wattenstaartje gedrenkt in groene zeep.
Bij zware aantasting helpt een biologische spray (€6–€12). Geef na de eerste 6–8 weken een lichte meststof.
Een kwart dosis orchideeënmest of varenmest elke 4–6 weken is voldoende. Te veel is schadelijker dan te weinig.
Verplant pas als de plant goed geworteld is. Meestal na 3–6 maanden, afhankelijk van licht en vocht. Gebruik een ruwe stam of een pot met losse mix en zet de plant vast met touw of clips.
Experimenteer met opstellingen. Een horizontale stam geeft een klassieke varenlook, een verticale stam bespaart ruimte en zorgt voor een mooie val van bladeren.
Beide werken; kies wat bij je interieur past. Microgramma’s zijn trage groeiers. Heb je zin in een grotere uitdaging bij het vermeerderen? Wees geduldig.
Een nieuwe frond kan 2–4 weken duren om volledig uit te lopen. Blijf consistent met vocht en licht, en je ziet langzaam maar zeker resultaat.