De rol van Auxine bij het wortelen van plantenstekken
Hé stekkenmaatje! Dus je hebt een mooie stek van je Monstera of Ficus te pakken, en je wilt niet dat ie het begeeft? Dan is het tijd om kennis te maken met de baas achter de schermen: Auxine.
Dit is hét stofje dat je stek de boost geeft om wortels te maken.
Zonder auxine blijft het vaak bij een mooi blad dat langzaam slap hangt. Auxine is eigenlijk een plantenhormoon, een soort natuurlijke groeiboost.
Je kunt het vergelijken met een schop onder de kont voor je stek. Het stuurt aan: "Hup, aan de slag! Maak wortels, zodat je zelf kunt eten en drinken." Begrijpen hoe dit werkt, is het verschil tussen een stek die roemloos verdrinkt in een glas water en een die uitgroeit tot een volwaardige plant.
Wat is auxine precies?
Stel je voor dat je stek een beetje verdwaald is. Hij heeft nog geen idee dat hij wortels moet maken. Auxine is het signaal dat de boodschap overbrengt.
In de plantenwereld heet de meest voorkomende vorm IAA (Indool-3-azijnzuur), maar dat wetenschappelijke gedoe heb je niet nodig.
Je koopt het gewoon als poeder of vloeistof. Waarom is dit zo belangrijk?
Omdat de meeste stekken vanzelf wel proberen te wortelen, maar veel sneller en met meer zekerheid gaan als je ze een duwtje geeft. Het zorgt ervoor dat de cellen op de juiste plek gaan delen. Zonder auxine loop je het risico dat je stek na maanden nog steeds alleen maar een stokje is.
In de natuur maakt de moederplant dit stofje aan in de groeipunten.
Als jij een stek afknipt, stop je die aanmaak plotseling. Door het van buitenaf toe te dienen, naboots je wat de moederplant normaal doet. Je zegt eigenlijk: "Kijk, hier is genoeg groeisignaal, ga maar beginnen."
De werking: Hoe een stek transformeert
Het proces is fascinerend simpel. Je stek heeft plekken waar wortels kunnen ontstaan, de zogenaamde meristemen. Auxine activeert deze slapende cellen.
Het trekt letterlijk suikers en bouwstoffen naar de snijplek toe. Dat is essentieel, want een stek heeft geen eigen wortels om energie op te halen.
Die energie moet dus vanuit het blad en de stengel komen. Als je auxine gebruikt, zie je vaak al binnen een week of twee de eerste 'callus' verschijnen.
Dat is dat witte bobbelige weefsel. Dat is het startpunt. Daarna groeien de eerste fijne witte worteldraadjes eruit.
Zonder auxine duurt dit proces langer en is de kans op rotting groter, omdat de stek het langer zonder eten moet doen.
Een goede vergelijking is het bakken van brood. Je hebt bloem en water nodig, maar de gist (auxine) zorgt dat het deeg omhoogkomt. Zonder gist wordt het een plat, zwaar brood. Zonder auxine wordt het een platte, teleurgestelde stek.
Soorten auxine en hun prijskaartje
Er zijn een paar varianten in de winkels te vinden. De meest bekende is IBA (Indole-3-butyric acid).
Dit is de stabiele variant die lang werkt. Je hebt het in poedervorm of als vloeibaar middel. Ikzelf zweer bij het poeder, want dat plakt goed en gaat jaren mee. Voor de echte hobbykweker is er ook NAA (Naphtylacetic acid).
Dit werkt vaak nog iets agressiever. Als je moeilijke stekken probeert, zoals houtige stekken van bomen, kan NAA helpen.
Voor de gemiddelde kamerplant is IBA prima. Prijzen?
Je hoeft er niet arm voor te worden. Een potje stekpoeder (5 gram) van merken als DCM of Ecostyle kost tussen de €4 en €7. Daar kun je honderden stekken mee maken.
Een flesje vloeibare stekstarter (100ml) van Substral of Pokon ligt rond de €6 à €8. Check even bij je lokale tuincentrum of ze de variant van 'Greenfingers' hebben, die is vaak iets goedkoper en doet het prima.
Praktijk: Hoe gebruik je het?
Het werkt het makkelijkst met poeder. Snijd je stek schoon met een scherp mesje.
Laat het eventjes drogen (een uurtje) zodat het sap niet direct weglekt. Doop de natgemaakte onderkant van de stek in het poeder.
Schud overtollig poeder eraf; te veel is niet goed. Stop de stek daarna direct in je potgrond of stekgrond (bijvoorbeeld Pokon Stekgrond, kost ongeveer €3,50 voor 5 liter). Druk het goed aan en geef water. De auxine zorgt nu dat je wortelstekken vanuit de basis de grond in schieten.
Voor waterstekken: los een paar druppels vloeibare auxine op in het water.
Vervang dit water elke paar dagen, want de werking neemt af. Gebruik niet te veel; de verpakking geeft meestal aan hoeveel druppels per liter water nodig zijn (vaak 5-10 druppels).
Handige tips voor de beste resultaten
Combineer auxine altijd met de juiste warmte. Wortels groeien het best bij een grondtemperatuur van ongeveer 22°C.
Zet je stekpotje dus op een warme plek, misschien op een verwarmingsmatje (te koop voor €15-€20) als het koud is in huis. Let op de dosering. Volg de instructies op de verpakking.
Meer is echt niet beter; het kan de stek juist verbranden of verdrinken. Een dun laagje poeder is voldoende.
Als je een stek heel hardnekkig vindt (zoals een oude tak van een Oleander of een Ficus elastica), kun je een klein wondje maken aan de onderkant van de stengel.
Krab met je mesje voorzichtig de schors eraf, ongeveer 1 cm lang. Behandel dit plekje met auxine. Dit is de plek waar de wortels het liefst tevoorschijn komen. Zorg in deze fase ook voor een goede luchtcirculatie om schimmels bij het stekken te voorkomen. Geduld is nog steeds een schone zaak.
Auxine is magisch, maar geen toverdrank. De ene plant is sneller dan de andere.
Een Pothos doet er 2 weken over met auxine, een Ficus boom soms 6 weken. Blijf water geven, maar laat je stek niet in een moeras staan. Wil je eens iets anders proberen? Zaden oogsten van kamerplanten is een leuk alternatief voor stekken. Veel succes met je kwekerij!