Dahlia's vermeerderen: Knollen splitsen en stekken van de eerste scheuten
Dahlia's vermeerderen is eigenlijk een feestje in de tuin. Je hebt één knol en aan het einde van de zomer staan er tien.
Dat gaat niet vanzelf, maar met een simpele techniek kun je je voorraad flink uitbreiden. Je kunt ze delen of stekken. Beide methoden werken top, en je hoeft er geen ervaring voor te hebben.
Alles wat je nodig hebt is een scherp mes, wat geduld en een zonnig plekje.
Waarom zou je dat doen? Nou, voor de lol natuurlijk. Maar ook omdat je zo gratis plantmateriaal krijgt. Een dahlia-knol in de tuincentrum kost al snel €6 tot €15, afhankelijk van de soort.
Door ze zelf te vermeerderen, bespaar je flink en je kunt je favoriete soort bewaren. Bovendien blijft een plant sterker als je hem af en toe verdeelt. Een oude, ongedeelde knol geeft minder bloemen en is gevoeliger voor ziektes.
Wat is vermeerderen eigenlijk?
Vermeerderen betekent simpelweg dat je een plant in meerdere exemplaren maakt. Bij dahlia's kan dat op twee manieren: door de knol te splitsen of door stekken te nemen van de eerste scheuten.
Een knol is een soort opslagorgaan onder de grond. In de knol zitten meerdere ogen, net als bij een aardappel. Elk oog kan uitgroeien tot een nieuwe plant.
Bij stekken neem je een stukje van de groeiende scheut en laat je dat wortelen.
Beide methoden geven je een nieuwe, kloon van de moederplant.
Knollen splitsen: de basis
Knollen splitsen doe je in het voorjaar, net voordat je ze plant. Meestal is dat maart of april.
De knol moet wel levend zijn: stevig, niet uitgedroogd en zonder rotte plekken. Als je een oude knol uit de tuin haalt, kun je hem het beste eerst schoonmaken. Vorig jaar had ik een prachtige 'Bishop of Llandaff' die ik graag wilde vermeerderen.
Ik had één knol, en na het splijten had ik er vier.
De werking is simpel. Je hebt een scherp mes nodig, bijvoorbeeld een Stanleymes of een speciaal tuinmesje. Een snoeimes werkt ook, maar zorg dat het scherp is. Een bot mes beschadigt de knol en dat willen we niet.
Leg de knol op een stabiele ondergrond en zoek de ogen. Dat zijn kleine knopjes aan de bovenkant, vaak rondom de nek van de knol.
Splits de knol zo dat elk stukje minstens één oog heeft, maar liever twee of drie. Een stukje zonder oog groeit niet uit. De grootte van de delen maakt uit.
Een stuk van 5 tot 10 centimeter is ideaal. Te klein is kwetsbaar, te groot verspilt materiaal.
Snijd recht door de knol heen, zonder te trekken. Je zult merken dat de knol soms vezelig is, maar dat went. Na het snijden laat je de stukken een uur of twee drogen.
De wond moet intrekken, anders rotten ze weg in de grond. Dit noem je inkerving.
Prijsindicatie: een dahlia-knol koop je voor €6 tot €15, afhankelijk van de soort. Een roze 'Café au Lait' is vaak duurder dan een gele 'David Howard'.
Door te splitsen krijg je voor die ene prijs meerdere planten. Een snoeimes van Fiskars kost ongeveer €12 en gaat jaren mee. Een Stanleymes is nog goedkoper, rond €5 voor een setje.
Stekken van de eerste scheuten
Stekken is een andere leuke manier. Je begint in maart of april, als de knol uitloopt.
Zet de knol op een koele, lichte plek, bijvoorbeeld een vensterbank. Na een paar weken komen er groene scheuten tevoorschijn.
Die scheuten groeien snel. Zodra ze 5 tot 10 centimeter lang zijn, kun je ze stekken. Dit is een techniek die je ook kunt toepassen als je vlinderstruik wilt vermeerderen; dit werkt vooral goed bij vroeg uitlopende knollen.
Om te stekken heb je een scherp mes nodig. Knip of snijd een scheut net onder een bladknop af. Dat is het stukje waar een blad ontspruit. Haal de onderste bladeren eraf, zodat een stengel overblijft van ongeveer 3 tot 5 centimeter.
Doop de onderkant in stekpoeder, dat helpt bij wortelvorming. Een potje stekpoeder van Ecostyle kost rond €4.
Dat is een eenmalige investering. Plant de stek in een potje met stekgrond.
Geen gewone tuinaarde, want dat is te zwaar. Gebruik luchtige stekgrond, bijvoorbeeld van DCM of Pokon. Een zak van 10 liter kost ongeveer €8.
Druk de grond licht aan en geef water. Zet het potje op een warme plek, maar niet in de volle zon.
Een temperatuur van 20 graden is ideaal. Binnen twee weken zie je wortels verschijnen, als het lukt. Stekken heeft een voordeel: je krijgt een plant die precies hetzelfde is als de moeder.
Bij knollen splitsen kan er soms een licht verschil zijn, maar dat is miniem. Een nadeel is dat stekken iets langer duurt.
Een gestekte plant bloeit vaak later dan een gedeelde knol. Maar het is leuk om te doen, vooral als je maar één knol hebt.
Je kunt tientallen stekken maken van één knol, dus de opbrengst is hoog.
Varianten en prijzen van materialen
Er zijn verschillende manieren om te vermeerderen, en de materialen verschillen. Zo kun je ook rozemarijn stekken om kruidenplanten te vermeerderen. Voor knollen splitsen heb je weinig nodig: een mes en eventueel een snijplank.
Een Stanleymes van Stanley kost €5 tot €10. Voor stekken is een stekdoos handig. Die koop je voor €10 tot €15. Een stekdoos van plastic met een deksel houdt de vochtigheid hoog, wat belangrijk is voor wortelvorming.
Prijzen van dahlia's variëren. Een gewone soort zoals 'Bishop of Llandaff' kost €6 tot €8.
Exclusieve soorten zoals 'Thomas A. Edison' kunnen €12 tot €15 kosten.
Koop ze bij een tuincentrum of online bij specialisten. Als je ze zelf vermeerdert, betaal je één keer en krijg je jarenlang plezier. Een pot van 19 centimeter diameter is geschikt voor één gedeelde knol of enkele stekken.
Die kost €3 tot €5. Voor stekken is er ook keuze in grond.
Stekgrond met perliet is luchtiger dan normale potgrond. Perliet is een soort vulkanisch gesteente dat water vasthoudt. Een zak stekgrond van 5 liter kost €5 tot €7.
Als je veel stekken maakt, is een grotere zak voordeliger. Je kunt ook zelf mengen: 50% potgrond en 50% zand, maar kies voor fijn zand.
Gebruik geen tuinaarde, dat is te voedzaam en te zwaar voor stekken.
Praktische tips voor succes
Begin op tijd. Wacht niet tot half mei, want dan zijn de knollen al hard aan het groeien.
Delen wordt lastiger en stekken verliest kracht. Plan je werk in maart of begin april.
Zet je spullen klaar: mes, potgrond, potjes en eventueel stekpoeder. Een goede voorbereiding scheelt stress. Controleer de knollen op ziektes.
Als je rotte plekken ziet, snijd die dan weg met een scherp mes. Gebruik een ontsmettingsmiddel zoals jodium of groene zeep om de wond te desinfecteren. Doe dit vooral bij dure soorten. Een potje jodium kost €2 bij de drogist.
Het voorkomt schimmels en bacteriën. Bewaar gesneden knollen niet te lang.
Ze drogen uit als je ze langer dan een dag laat liggen. Plant ze meteen of bewaar ze in vochtig turfmolm.
Turfmolm is licht en houdt vocht vast. Een zak van 20 liter kost €10. Leg de knollen erin en dek af met plastic.
Zet ze op een koele plek, niet warmer dan 15 graden. Geef water met mate.
Te veel water veroorzaakt rot, te weinig droogt de knol uit. Bij stekken houd je de grond vochtig, maar niet drijfnat. Wil je bijvoorbeeld succesvol hibiscus vermeerderen met zachte stekken? Een plantenspuit is dan handig om te vernevelen.
Die koop je voor €3 tot €5. Zet stekken niet direct in de volle zon.
Een plekje met ochtendzon is ideaal. Experimenteer gerust.
Probeer eens een nieuwe soort te stekken of deel een oude knol. Het is leerzaam en je ontdekt wat voor jou werkt. Mijn beste tip: begin klein.
Neem één knol, splits hem in drie delen en stek drie scheuten. Kijk hoe het gaat. Als het lukt, groeit je zelfvertrouwen en je tuin. Dahlia's zijn vergevingsgezind, dus maak je geen zorgen. Veel plezier met vermeerderen!