Aphelandra squarrosa (Zebrapunt) stekken en verzorgen
Een Aphelandra squarrosa, of Zebrapunt, is een echte blikvanger met zijn felgele bloemkelk en bladeren die lijken op een zebraplint. Maar eerlijk?
Die felgele bloem is meestal maar een tijdelijk feestje. Na een maand of drie is de show voorbij en wordt de plant minder mooi. Gelukkig is er een simpele oplossing: stekken. Zo maak je van die ene dure moederplant tientallen nieuwe, jonge exemplaren die weer vol in het blad zitten.
En je redt die ene uitgebloeide plant van de groenbak. Dat is pas duurzaam tuinieren.
Waarom je je Zebrapunt eigenlijk móét stekken
Veel mensen gooien hun Aphelandra na de bloei weg. Dat is zonde van je geld en van de plant.
Een uitgebloeide Zebrapunt raakt zijn energie kwijt aan het vormen van zaad.
Hij wordt slungelig, verliest blad en ziet er na een halfjaar niet meer uit. Door hem op tijd te stekken, stop je dat verouderingsproces. Je neemt de beste stekken en gooit de oude moederplant weg.
Zo blijf je altijd jonge, compacte planten houden die er top uitzien. Stekken is ook gewoon heel leuk om te doen. Het voelt als een kleine magie: je knippt een stukje weg, zet het in water of aarde, en een paar weken later groeit er een compleet nieuwe plant uit. Je hoeft er geen dure kwekerij voor te bezoeken.
Je maakt je eigen jungle gratis bij. En als je eenmaal door hebt hoe het werkt, kun je je Zebrapunten makkelijk delen met vrienden of buren.
Een plant cadeau doen is altijd een goed idee. De Zebrapunt is overigens geen snelle groeier.
Een nieuwe plant van zaad laten opgroeien duurt maanden, soms wel een jaar. Een stekje is veel sneller resultaat. Binnen een paar maanden heb je een volwaardige plant.
Bovendien weet je precies wat je krijgt: de stek heeft precies dezelfde bladtekening als de moeder.
Bij zaad kun je soms verrast worden door minder mooie of andere varianten. Met stekken zit je altijd goed.
De beste tijd en materialen voor een vliegende start
De ideale tijd om te stekken is het groeiseizoen: van maart tot en met september. In de winter rust de plant en is de kans op wortelvorming veel kleiner.
In de lente en zomer heeft de plant volop energie en licht. Zorg dat je moederplant gezond is en geen last heeft van beestjes zoals spint of witte vlieg. Een zieke plant geeft zwakke stekken.
Geef je plant een week voordat je stekt een extra dosis voeding, bijvoorbeeld Pokon Kamerplantenvoeding, om hem klaar te stomen.
Voor materialen hoef je niet naar een duur tuincentrum. De meeste spullen heb je waarschijnlijk al in huis: Heb je geen zin in aarde?
- Stekken: De helft van een moederplant is zonde. Je kunt beter de hele plant gebruiken. Een volwassen plant van 40 cm kun je opdelen in 3 tot 5 stekken.
- Scherpe snoeischaar: Gebruik een Stanleymes of een heel scherpe snoeischaar. Een botte schaar verplettert de stengel en dat vergroot de kans op rot. Desinfecteer hem met wat alcohol.
- Stekpoeder: Dit is een hormoonpoeder dat de wortelgroei stimuleert. Een potje van 20 gram kost ongeveer €5,- en gaat jaren mee. Merken zoals Compo of DCM zijn prima.
- Potgrond: Geen zware tuinaarde, maar lichte stekgrond of universele potgrond met wat perliet erdoor. Een zak van 5 liter kost rond de €3,-.
- Potten of trays: Kleine potten van 9 cm doorsnee zijn ideaal. Je kunt ze kopen voor €0,50 per stuk. Of hergebruik oude yoghurtpotjes met gaatjes in de bodem.
- Waternevel: Een simpele plantenspuit van €2,- werkt prima om de luchtvochtigheid hoog te houden.
Dan kun je ook simpelweg een glas water gebruiken. Gebruik wel een donker glas, want wortels houden niet van licht.
Een oud jeneverflesje werkt perfect. Vervang het water elke 3 tot 4 dagen om zuurstof te houden en rotting te voorkomen.
Stap voor stap: de klassieke stek in water
Deze methode is makkelijk en je ziet de wortels groeien. Dat is leuk voor de motivatie.
Zo ga je te werk: pak de moederplant en zoek een gezonde stengel. Een stengel die net is uitgelopen of nog jong is, is ideaal. Snijd een stuk van ongeveer 10 tot 15 cm af.
Zorg dat er minimaal 2 tot 3 knopen (het verdikte deel waar een blad aan zit) aan zitten.
Verwijder de onderste bladeren. Je moet uiteindelijk een stengel overhouden met alleen de bovenste 2 bladeren. Haal ook eventuele zijscheurtjes weg.
De stengel mag niet te veel blad houden, want dat verdampt water en de stek kan uitdrogen voordat hij wortels heeft. Snijd de onderkant van de stengel schuin af, net onder een bladknoop.
Dat vergroot het oppervlak waar wortels kunnen groeien. Zet de stek in een glas water.
Zorg dat de onderste knoop onder water staat, maar dat de bladeren niet nat worden. Zet het glas op een lichte plek, maar niet in de volle zon. De zon verwarmt het water te veel en dat doodt de beginnende wortels. Ververs het water elke paar dagen.
Na ongeveer 2 tot 4 weekjes zie je witte worteltjes verschijnen. Zodra ze 3 tot 5 cm lang zijn, kun je de stek overpotten in potgrond.
De snellere weg: stekken in vochtige grond
Deze methode is vaak sneller en de wortels zijn sterker omdat ze meteen aan aarde wennen. Vul een klein potje of stektray met vochtige stekgrond.
Maak de grond niet drijfnat, maar vochtig als een uitgewrongen spons. Maak met een potlood of je vinger een gat in het midden. Neem je stekje (zoals hierboven beschreven) en dompel de onderkant even in het stekpoeder.
Klop het overtollige poeder eraf. Je hoeft niet veel te gebruiken; een laagje ter grootte van een speldenknop is genoeg.
Zet de stek in het gat en druk de grond voorzichtig aan. Zorg dat de stengel stevig staat. Geef een beetje water met een plantenspuit. Dek de stek af met een doorzichtige plastic zak of een kapje van een plastic fles.
Dit zorgt voor een broeikaseffect en houdt de luchtvochtigheid hoog. Zet de stek op een warme plek, bijvoorbeeld bovenop de kast of bij de verwarming (maar niet direct erop).
Haal de kap er elke dag even af om te luchten. Binnen 3 tot 4 weken zou de stek vast moeten zitten. Trek je eraan en voel je weerstand? Dan zitten er wortels!
De moeilijke maar gave optie: de bladstek
De Zebrapunt heeft een speciale eigenschap: je kunt hem ook vermeerderen met alleen een blad.
Dit is handig als je per ongeluk een blad afbreekt of als je weinig stengelmeer hebt. Dit werkt alleen met een stukje stengel eraan, niet met losse bladeren. Snijd een blad af met een stukje stengel van ongeveer 3 cm eraan vast.
Doe hetzelfde trucje met stekpoeder en zet het in de grond. De truc is dat je de bladsteel (de lange steel van het blad) in de grond stopt.
Zorg dat het blad zelf boven de grond blijft. Dit proces duurt langer dan een normale stek, vergelijkbaar met Ficus Benjamina stekken zonder bladval.
Reken op 6 tot 8 weken voordat er kleine plantjes onder de grond ontstaan. Je ziet aan de grond of het lukt: er zullen kleine nieuwe bladeren uit de grond komen. Dit is een leuke uitdaging voor de gevorderde plantenliefhebber. Lukt het niet? Geen paniek. Bladstekken heeft een lagere slagingskans dan stengelstekken. Probeer het gewoon met een paar bladeren tegelijk om de kans te vergroten.
Verzorging van je nieuwe stekjes
Je stekjes zijn klaar om op te groeien. Ze zijn nu nog klein en kwetsbaar.
Zet ze op een plek met helder, indirect licht. Directe zon is te fel en verbrandt de jonge blaadjes.
De vensterbank op het noorden of oosten is perfect. Zorg dat het niet te koud is; ze houden van een temperatuur tussen de 18 en 22 graden. Geef water met mate.
De grond mag niet uitdrogen, maar ook niet constant doorweekt zijn. Een te natte pot is de grootste moordenaar van stekjes.
Ze verdrinken en rotten weg. Controleer de grond met je vinger. Als de bovenste laag van 2 cm droog is, mag er water bij. Gebruik lauwwarm water. De eerste maand hoef je geen voeding te geven.
De stekjes halen hun energie uit het stukje stengel dat ze nog hebben.
Daarna mag je een kwart van de normale dosis kamerplantenvoeding geven. Te veel voeding verbrandt de jonge wortels. Na een maand of 4 kun je de stekjes overpotten naar een grotere pot van 12 cm doorsnee. Klaar is je eigen gekweekte Zebraplant!
Een jonge Zebrapunt groeit het beste als hij net iets te klein is voor zijn pot. Wacht dus niet te lang met verpotten, maar forceer het ook niet.
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Stekken gaat niet altijd perfect. Soms verdort een stekje ineens.
Dat komt vaak door te weinig vocht. De stengel kan niet genoeg water opnemen voordat de wortels verschijnen. Zorg daarom voor die plastic kap of regelmatig nevelen.
Een droge lucht in huis is funest voor stekjes. De stek gaat rotten bij de basis.
Dit is meestal te veel water of te weinig lucht. Controleer je drainage.
Zitten er genoeg gaten in de pot? Gebruik je stekgrond met perliet? En lucht je de kas elke dag? Als je merkt dat je Alocasia Polly vermeerderen via knollen niet goed gaat en het stekje slap wordt en donker wordt aan de onderkant, gooi hem dan meteen weg.
Je redt hem niet meer en je wilt geen schimmel verspreiden. De stek groeit niet.
Hij ziet er nog steeds hetzelfde uit na een maand. Misschien is het te koud. Zet hem op een warmere plek.
Of het is winter en de plant rust. Wacht tot het voorjaar.
Soms doen stekken er langer over als de moederplant oud was. Wees geduldig. Groen is niet altijd direct zichtbaar.
Praktische tips voor de beste resultaten
Het geheim van veel stekjes is de 'moederplant'. Een gezonde, volwassen plant levert de beste stekken.
Zorg dat je moederplant goed groeit en voldoende licht krijgt voordat je begint. Snoei de moederplant trouwens regelmatig teruggewoon om hem bossig te houden. Zo krijg je meer verticale scheuten om te stekken.
Gebruik je een watermethode? Voeg af en toe een druppel waterstofperoxide (3%) toe aan het water (1 druppel per glas).
Dit doodt bacteriën en houdt het water helder en zuurstofrijk. Je stekken blijven langer fris. Als je aarde gebruikt, kun je wat perliet of vermiet toevoegen aan je potgrond.
Dit zorgt voor luchtigheid. Stekken is vooral experimenteren. Probeer beide methoden.
Misschien werkt water bij jou beter, of juist aarde. Houd een stekje apart om te kijken wat het doet.
Het leuke aan stekken is dat je vaak meer stekken overhoudt dan je nodig hebt. De extra's kun je in een simpele plastic pot stoppen en cadeau doen. Zo verspreid je de plantenliefde in je omgeving. En onthoud: een stekje kost je €0,-, een nieuwe plant in de winkel kost al snel €15,- tot €25,-. Dat is een leuk dagje uit verdienen.